जबाबदारी टाळणे: यशाच्या मार्गातील अडथळा

जबाबदारी टाळणे: यशाच्या मार्गातील अडथळा

जबाबदारी ही वैयक्तिक, व्यावसायिक, आणि सामाजिक प्रगतीचा मूलभूत पाया आहे. जबाबदारी म्हणजे एखाद्या कार्याची जबाबदारी घेऊन ते प्रामाणिकपणे पार पाडणे. मात्र, अनेक वेळा लोक जबाबदारी टाळण्याचा प्रयत्न करतात, जो त्यांच्या प्रगतीला आणि विश्वासार्हतेला तडा देणारा ठरतो.

जबाबदारी टाळण्यामागील कारणे

जबाबदारी टाळण्याची अनेक कारणे असू शकतात, जी व्यक्तीच्या आतल्या भीतीपासून ते बाहेरच्या परिस्थितीपर्यंत कुठेही असू शकतात.

1.        अपयशाची भीती
अनेकदा लोकांना वाटते की, जबाबदारी घेतल्यास चूक होईल किंवा टीका सहन करावी लागेल. ही भीती त्यांना जबाबदारीपासून दूर ठेवते.

2.      आळस किंवा टाळाटाळ करण्याची सवय
काही लोक काम टाळण्यासाठी जबाबदारी झटकतात. त्यांना तत्काळ आरामदायी वाटते, पण दीर्घकालीन दृष्टीने ही वृत्ती घातक ठरते.

3.      कामाचा अतिरेक
काही वेळा कामाचा ओझा खूप मोठा असल्यास, अतिरिक्त जबाबदारी घेण्यास नकार दिला जातो.

4.      उदासीनता किंवा जागरूकतेचा अभाव
जबाबदारीचे महत्त्व न समजणे किंवा त्याचे दीर्घकालीन परिणाम लक्षात न घेणे, हेही जबाबदारी टाळण्याचे महत्त्वाचे कारण आहे.

जबाबदारी टाळल्याचे परिणाम

जबाबदारी टाळण्याचे परिणाम केवळ व्यक्तीवरच नव्हे, तर संघटनांवर आणि समाजावरही होतात.

1.        विश्वास कमी होतो
जबाबदारी टाळल्याने इतरांचा तुमच्यावरील विश्वास कमी होतो. विश्वासार्हता टिकवणे आणि वाढवणे कठीण होते.

2.      वैयक्तिक प्रगती खुंटते
जबाबदारी स्वीकारल्याने कौशल्ये विकसित होतात आणि नवीन गोष्टी शिकायला मिळतात. ती टाळल्याने व्यक्तिमत्त्वाचा विकास खुंटतो.

3.      संघटनेवर परिणाम
कार्यस्थळी जबाबदारी टाळल्यामुळे टीमवर्कवर परिणाम होतो. कार्यक्षमतेत घट होते आणि उद्दिष्ट साध्य करणे कठीण होते.

4.      समाजातील अडचणी वाढतात
सामाजिक स्तरावरही जबाबदारी टाळल्यामुळे समस्यांचे निराकरण होण्यात विलंब होतो आणि इतरांवर अनावश्यक ताण येतो.

जबाबदारी टाळणे कसे थांबवावे?

जबाबदारी टाळण्याची सवय मोडण्यासाठी ठोस प्रयत्न आणि स्वतःच्या विकासासाठी वचनबद्धता आवश्यक आहे.

1.        विकासदृष्टिकोन तयार करा
जबाबदारी ही शिकण्यासाठी आणि प्रगतीसाठी एक संधी आहे, हे लक्षात ठेवा. आव्हानांना यशाची पायरी समजून स्विकारा.

2.      योग्य नियोजन करा
कामाचे नियोजन करा आणि जबाबदाऱ्या प्राधान्यानुसार ठरवा. मोठ्या कामांना लहान टप्प्यांत विभागा.

3.      संवाद साधा आणि मदत घ्या
जर कामाचा ताण जास्त असेल तर वरिष्ठांशी किंवा सहकाऱ्यांशी बोलून मदत घ्या. कामाचे योग्य वाटप करा.

4.      लहान यश साजरे करा
जबाबदारी पूर्ण केल्यावर स्वतःचा गौरव करा. त्यामुळे सकारात्मक वृत्ती वाढीस लागते.

पुढे जाण्याचा मार्ग

जबाबदारी ही ओझे नाही, तर ती विश्वास, प्रगती आणि यशाचा मार्ग आहे. जबाबदारी टाळल्याने तात्पुरती सुटका वाटू शकते, पण दीर्घकाळात त्याचे परिणाम हानिकारक ठरतात.

जबाबदारी स्वीकारणे हे फक्त काम पूर्ण करण्यापुरते मर्यादित नसून, ते तुमचे व्यक्तिमत्त्व घडवते आणि तुम्हाला विश्वासार्हतेच्या उंचीवर नेते. म्हणूनच, जबाबदारीकडे संधी म्हणून बघा आणि आपल्या आणि आपल्या संघटनेच्या प्रगतीसाठी पाऊल उचला.

डॉ मोहिते मेंटरिंग